المحقق السبزواري
521
روضة الانوار عباسى ( در اخلاق و شيوه كشور دارى ) ( فارسى )
شهرهايى كه محاربت با ايشان در بلاد ايشان واقع شده مغلوب و ذليل شدهاند ، چنان كه حضرت امير المؤمنين - صلوات اللّه عليه - فرموده : « ما غزى قوم فى عقر دارهم الّا ذلّوا » « 1 » يعنى : « جنگ نشده هيچ گروه در ميان خانهء ايشان - يعنى ، در وسط ملك ايشان - مگر آنكه ايشان ذليل شدند » . و اگر قوّت مقاومت نداشته باشد ، در تدبير حصنها و خندقها احتياط تمام بهجا آورد و به همان اعتماد نكند ، چه حكما گفتهاند : « كلّ محصور مأخوذ » يعنى : « هركه محصور است ، گرفته شده است » ، بلكه در طلب صلح و استمالت خاطر دشمن به بذل اموال و استعمال صنوف لطايف حيل و تدبيرات تقصير نبايد نمود . اين است ملخّص آنچه در كتب حكمت عملى در سياسات و تدبيرات ملوك مذكور شده « 2 » و اگر كسى نيكو در اين مبحث تأمّل نمايد ، از غير آن مستغنى مىشود . بر پادشاه لازم است كه اكثر اوقات در سخنان اين مقام نظر كرده ، خلاصهء آن را هميشه در خاطر بدارد . و آنچه در اين فصل از آداب ملوك مذكور شد بر سبيل اجمال بود و تفصيل بعضى از آن سابقا گذشته و تفصيل بعضى در مباحث آينده مىآيد ، ان شاء اللّه تعالى . و چون اين كلمات مقتبس از انوار افادات حكماى سلف است ، در ذيل اين مبحث در فصل ديگر ذكر وصيّت افلاطون حكيم و نصيحت ارسطاطاليس و فايده از كلام فيلسوف مدقّق محقّق طوسى رحمه اللّه ايراد مىشود .
--> ( 1 ) . مجمع البحرين ، ج 3 ، ص 410 . ( 2 ) . منقول از : اخلاق ناصرى ، فصل چهارم ، صص 300 تا 314 .